Wijziging SDE++ maakt subsidie voor wind op zee mogelijk

Sinds 2018 is het Nederlands uitgangspunt om windparken op zee indien mogelijk te vergunnen zonder subsidie. Dit werd mogelijk gemaakt door een sterke kostendaling van windturbines en de installatie daarvan, maar ook door goede ontwikkelingsvoorwaarden vanuit de overheid, sterke concurrentie in de markt en een stabiel en ambitieus overheidsbeleid. Uit recente marktconsultaties blijkt echter dat de markt voor windenergie op zee op dit moment zeer uitdagend is. Het risico bestaat dat er in de komende vergunningsverleningsprocedures geen enkele bieding op (een deel van) de kavels komt.

De reden hiervoor is volgens onderzoek uit juni 2024 dat de kosten van windparken op zee in 2025 40% hoger liggen dan in 2020 door onder meer inflatie, hogere rente en krapte in de toeleveringsketen. Daarnaast is sprake van lagere en onzekere inkomsten door achterblijvende groei van de elektriciteitsvraag. Hierdoor is voor veel windparkontwikkelaars niet langer sprake van een sluitende businesscase en zullen zij niet bieden op een vergunning zonder subsidie.

Het is daarom belangrijk om de SDE++ geschikt te maken om vergunningen voor windparken op zee te kunnen verlenen volgens de procedure met subsidie. Op dit moment is dat niet het geval. Bij de laatste staatssteungoedkeuring van de SDE++ door de Europese Commissie uit 2023 heeft zij de eis gesteld dat er een zogenoemde clawback-voorziening zou worden opgenomen. Het doel hiervan is het voorkomen van overcompensatie van windparkontwikkelaars als de inkomsten hoger zijn dan verwacht. Dit is in 2024 verwerkt in de SDE++ door de introductie van een mechanisme waarmee overwinsten worden beperkt door deze te verrekenen met subsidie die ten tijde van lagere marktprijzen al is, of nog wordt uitgekeerd.

Dit is echter alleen mogelijk gemaakt voor subsidies waarbij verlening plaatsvindt op volgorde van binnenkomst en niet voor subsidies waarbij toewijzing plaatsvindt op volgorde van rangschikking. Als windparken op zee zouden worden ondersteund, zouden de kavels hiervoor door middel van de volgorde van rangschikking worden vergund. Om staatssteungoedkeuring van de Europese Commissie te ontvangen is daarom uitbreiding van het mechanisme voor overwinstbeperking naar de toewijzingsprocedure van volgorde van rangschikking noodzakelijk. Dit is met de nu gepubliceerde wijziging geregeld. De afweging om daadwerkelijk de procedure met subsidie toe te passen dient per kavel te worden gemaakt.