ZonMw-oproep Aanjaagprojecten PSIDER

Dit programma is bedoeld voor biomedisch onderzoek met geïnduceerde pluripotente stamcellen (iPS). Met dit programma wordt ingezet op alternatieven voor onderzoek met embryo’s met als doel om kennis op te leveren ter voorkoming van ernstige erfelijke ziekten. Aanvullend doel is Nederland een leidende rol te laten spelen in dit internationale wetenschappelijke veld.

Het doel van de nu gepubliceerde oproep, 'Aanjaagprojecten PSIDER', is om fundamenteel onderzoek naar de ontwikkeling van diverse stamcelmodellen te stimuleren. Geïnduceerde pluripotente stamcellen (iPS) bieden niet alleen kansen voor het ontwikkelen van innovatieve modellen voor het nabootsen van de vroege embryonale ontwikkeling, maar ook voor onderzoek naar erfelijke aandoeningen.

De hoofdaanvrager dient in dienst te zijn van een Nederlandse onderzoeksorganisatie in de zin van het EU staatssteunrecht. De projectgroep bestaat uit onderzoekers van Nederlandse onderzoeksorganisaties en moet aantoonbaar ervaring hebben met pluripotent stamcelonderzoek. Een persoon kan maar éénmaal hoofdaanvrager van een project zijn in deze ronde. Projectleden kunnen vanwege hun expertise aan meerdere projecten deelnemen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan statistici, ethici en GMP-expertise. Als een mede-aanvrager betrokken is bij meerdere aanvragen geeft u dit duidelijk aan in de subsidieaanvraag.

Binnen PSIDER zijn stappen gezet in de ontwikkeling van iPS-cellijnen en embryomodellen. Het stamcel onderzoeksveld richt zich ook (steeds meer) op de ontwikkeling van assembloids om de interactie tussen weefsels beter te kunnen bestuderen en om bijvoorbeeld de innesteling van embryo’s na te kunnen bootsen.

Om stamcelonderzoek verder te ontwikkelen is het nodig om aandacht te geven aan diversiteit in de iPS-cellijnen die gebruikt worden in onderzoek. Om de effectiviteit van diagnostiek en behandelingen te verzekeren voor verschillende patiënten is het van belang om een meer diverse en inclusieve testgroep in (fundamenteel) onderzoek te garanderen. Daarom financieren we deze subsidieronde samen met de ZonMw taakopdracht Gender en Gezondheid. De taakopdracht Gender en Gezondheid stimuleert aandacht voor sekse en gender in gezondheidsonderzoek.

Deze subsidie focust zich daarom op twee afzonderlijke onderdelen:

• onderzoek naar het ontwikkelen en gebruik van assembloids met iPS voor wetenschappelijk onderzoek; en/of
• onderzoek naar het opzetten van genetisch diverse iPS-cellijnen waaronder diversiteit in sekse en etniciteit.

Deze subsidieoproep beoogt om onderzoek naar de ontwikkeling van assembloids te stimuleren om inzicht te krijgen in interacties tussen celtypen en weefsels.

Met deze complexere, innovatieve in vitro modellen kan onderzoek gedaan worden naar de vroege embryonale ontwikkeling, de innesteling van het embryo in het endometrium en/of het ontstaan van erfelijke aandoeningen. Dit onderzoek kan op termijn leiden tot behandelingen voor deze aandoeningen of tot verbetering van IVF-technieken.

De meerderheid van de iPS-cellijnen is tot dusver ontwikkeld vanuit Europese mannelijke cellen. Diversiteit in etnische achtergrond en sekse is minder vertegenwoordigd in stamcelonderzoek. Vrouwelijke iPS-cellen blijken in de praktijk lastig te ontwikkelen in laboratoria. Deze subsidieoproep beoogt om onderzoek naar meer diversiteit in iPS cellijnen te stimuleren. Dit kan zowel door onderzoek naar de ontwikkeling van vrouwelijk iPS-cellijnen als in bredere zin door de ontwikkeling van iPS lijnen die aansluiten bij de diversiteit in de samenleving. Vanwege de samenwerking met de taakopdracht Gender en Gezondheid wordt minimaal één project gefinancieerd dat zich richt op de ontwikkeling van vrouwelijke iPS-cellijnen of assembloids.

Voor de oproep is € 1 miljoen beschikbaar. De subsidie bedraagt maximaal € 250.000 per project met een looptijd van maximaal één jaar.

Aanvragen kunnen worden ingediend via MijnZonMw. De deadlines zijn: 23 september 2026 (intentieverklaring) en 14 oktober 2026 (subsidieaanvraag).